Só het Skotland besluit

Die uitslag van die Skotse referendum oor onafhanklikheid was nie die groot verrassing wat soveel verwag het nie. Ek het dit verkeerd voorspel. Miskien was ek net te pessimisties. Miskien wou ek slim lyk. Hulle het besluit om binne die Vereniging te bly, hierdie land oorleef – vir nou. Ek het vroeg in die oggend wakker geword en na nuus op die radio geluister en het toe die hele dag die berigte en rubrieke op die koerante en internet gelees.

Ek dink almal was beïndruk en trots op net hoeveel Skotse kiesers gaan stem het, amper 85 persent. Die hele proses, soos ek reeds geskryf het, het die land en gesprekke geaktiveer oor hoe hulle hul toekoms wil hê wees. Die probleem en uitdaging is om die belooftes te aflewer voor mense weer teleurgesteld en gefrustrueerd word.

Die groot kwessie bly onopgelos as Wallis, Noord-Ireland en die gebiede van Engeland groter kragte oor hulle sake en verantwoordlikhede wil kry. Hoe lang nou voordat Skotland gatvol word met Engelse eise vir hul eie self-regering? Ek sou Skotland nie blameer as hulle besluit binne ‘n paar jaar dat hulle weer oor onafhanklikheid gevra wil word nie. Wat het ons feitlik besluit? Dis opwindende tye sonder tywfel, om ‘n clichê te sê.

Die enigste ding tans is Skotland

Dis nou net een week voor die referendum in Skotland en die vlag van Skotland, die Andreaskruis, wapper bo-op die regeringgeboue op Whitehall langsaan die Unievlag behalwe in die foto bo.

Sononder op Whitehall
Sononder op Whitehall

Ek het gisteraand hierdie kiekie afgeneem toe ek op Whitehall geloop het nadat ek die werk vertrek het. Die regering en politici dink hierdie sal die kiesers ompraat om Nee te stem, deur vir hulle te wys ons is so baie lief vir hulle. Dit was sononder en die lig het begin om te verdwyn en daardie gebou, die Foreign and Commonwealth Office, is in die skaduwee gegooi. Dit lyk daar’s ‘n sterk kontras tuseen die kleure; blou en sonlig van Skotland en ‘n sonnige toekoms, en die anoniem donkerheid van die huidige oprigting en die historiese imperiale onderneming. Dis klaarblyklik ‘n metafoor daarbinne oor die toekoms van die Verenigde Koninkryk en die keuse en onbekende uitslae wat voor ons lê. Dit is ook vanselfsprekend dat ek baie lief vir my foto is.

Terselfdertyd vra Noord-Ierland, Wallis en amper enige area in Engeland buite Londen en die suid-oos wat hulle hoef doen om te hê dat hulle ‘n bietjie aandag sou kry. Waar is hulle vlae en beloftes vir groter self-regering, waar is die nuwe idees om die ander dele te transformeer?

Ek hoop Skotland sal stem vir om binne die Vereeniging te bly maar ek verstaan hoekom veel ander wil die kans van onafhankikheid gryp. Maar ‘n Nee stem sal amper niks bedoel sonder om elke deel van die land te heeltemal verander.

Skotland besluit binne twee weke

In minder as viertien dae gaan Skotland stem wat die toekoms van die huidige land besluit. Hierdie is reuse saak maar mense, behalwe ek, het net baie stadig begin wakker word en besef hoe alles sou kan verander. Op die honderd jaar verjaardag van die begin van die Eerste Wêreld Oorlog sal ons miskien iets so groot ervaar waarna niks dieselfde sal wees nie.

Skotland en die Verenigde Koninkryk
Skotland en die Verenigde Koninkryk

Vir mense buite Skotland was die hele proses iets wat baie min mense tot dusver gevolg het. Ons het vermoed dat hulle Nee sou stem en wil binne die Vereniging bly. Nou lyk dit dat ‘n meerderheid sal Ja stem. Skielik lê die momentum met die Ja kamp, wat’n populêre nasionale beweeging is. Dan sou die onderhandelinge oor die ontbinding begin oor wie neem wat, wat die verhouding tussen die lande gaan sal beskryf.

Indien ek nog in Skotland was, dink ek ek sou nóg stem vir om in die Vereniging te bly. Ek kom uit ‘n unionist familie en ek beskou myself as Brit en nie Engels. Maar ek bly in Londen en kan nie stem nie. Op die ander kant, ek verstaan hoekom honderd duisende Skotse hierdie geleentheid wil gryp en vashou om hulle eie toekoms te skep. Ek moet erken dat indien ek in Skotland bly en hulle stem vir onafhanklikheid sou ek ook gelukkig wees. Ek sou ‘n trotse burger van beide Skotland word terwyl op terselftertyd ek ‘n trotse burger van Verenigde Koninkryk sou bly.

Hoekom het ons tot hierdie situasie gekom? Dis maklik om die moderne geskiedenis op te spoor. Ek onthou toe ons in Skotland in die 1980s gebly en my pa het oor die groeiende elektoraal krag van die SNP gepraat. Destyds was dit miskien ‘n betoog stem teen die regering in Londen onder Margaret Thatcher ná veel onpopulêre voorvalle. Toe in die 1990s en die vroeër 2000s het hulle self-regering gekry en dit blykbaar was dat hulle hul eie suksesvolle regering kon beheer. Maar, na my mening, die meeste belangrike onlangse gebeurtenis was die Irak oorlog wat baie onpopulêr was en wat soveel mense voel was onwettig. Die tradisionele kiesers het gevolglik Labour verlaat. Foute in Londen lei tot hierdie referendum. Die regering het gelyk nie om oor Skotland se probleme en sake om te gee nie. Nou die die huidige regering in Londen ook baie onpopulêr.

Dis ‘n jammer dat te laat is die argument gemaak vir die verenigde land. Ek weet ek is nie allen nie as ek sê ek wil in land bly wat uit vier sterk en gelyke land bestaan wat vir ‘n deelmende doel stryd. Die beperkings op die huidige politikiese landskap is vanselfsprekend. Engeland en Londen se invloed is te groot, dit versmoor Skotland, Wallis en Noord-Ierland.

Wat verskil gaan onafhanklikheid vir mense in die vier deelstate maak? In veel maniers, baie min. Ons almal gaan nóg dieselfde taal praat en dieselfde kultuur geniet. Die lande is reeds baie aparte in soveel aspekte van politiek, nasionale uitsig en verwagtings.

Ek voel pessimisties. Ek dink Skotland sal gaan weg en sal baie teleurgestel wees. Dit sou dalk die regte beslissing vir hulle wees maar die groot jammer is dat niemand die argument gemaak om vir hulle te bly nie. ‘n Ja stem verander alles vir almal.

Die Statebondspele

Ek sit vanaand en kyk na die Statebondspele in Glasgow op die televisie en volgens die internet doen ook veel vriende dieselfde ding. Ek hou baie van internasionale sporttournooi soos die Olimpiese Somerspele 2012 en die onlangse Sokkerwêreldbeker. Ek is bly om na die televisie vir ure te kyk!

Hierdie spele is anders, net lede van die Statebond deelneem, so vir buitelanders lyk dit vreemd. Veel mense skryf oor hoe die Statebond ‘n anachromisme is, hoe dit ons Britte laat voel dat ons nog ‘n ryk hê. Hierdie tipe kritici wys hoe min mense weet. Dit help nie dat op die Afrikaans Wikipedia die Statebond verkeerd as die Britse Statebond genoem word nie; die naam is in 1978 verander. Dit verduidelik die probleem; mense verstaan nie so skryf dit aan die idee toe dat ons nie aan die verloor van ons ryk gewoond is nie. Dus is ons – Britte en Engelse, want die Noord-Ierse, Skotte en Wallies word nooit in hierdie kritiek ingesluit nie – skuldig aan om die baas te aanhou wees. Dis makliker om nie te kyk wat die regte inligting is nie en in sy plek kies die inligting wat jy dink reg is. Dis net luiheid.

Ek kyk nou die eindewedstryd in die rugby sewes tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op die televisie. Dit lyk dat mense omgee. Omtrent 50,000 mense sit in die stadion in die reën en juig en skreeu. Dis belangrik vir die spelers en die fans.

Die spele is ook belangrik want binne twee maande gaan Skotte stem in die referendum oor onafhanklikheid. Die vraag is, gaan die sukses van die spele ‘n invloed op die uitslag van die referendum? Sal die spele Skotte meer optimisties en trots laat voel sodat hulle sal stem om onder hul eie stroom te vaar? Of voel hulle ‘n gedeelde ervaring en identiteit met die drie ander deellande in die Union? Ons moet tot 19 September wag om uit te vind wat gaan gebeur maar vir nou lyk dit dat Skotland die spele wil geniet voor hulle hul finale beslissing maak.

Die Blitzbokke het die eindestryd gewen. Dis die eerste keer dat Nieu-Seeland nie gewen het nie. Hulle het fantasties gespeel en niemand kon pla nie, hulle is die nuwe kampioene en verdien dit.

Skotland sal besluit

‘n Paar weke het die Skotse regering die white paper vir die volkstemming vir onafhanklikheid gepubliseer, wat in 2014 gaan plaasvind. Ek was in die besonders beïndruk dat die regering ‘n uitgawe vir Kindle vrygelaat het sodat ek dit kon aflaai.

Scotland's Future
Scotland’s Future

My Suid-Afrikaanse pa was soldaat in ‘n Skotse regiment in die Britse weermag en ons het dikwels in noord Skotland gebly. Ons het onsself al lank tyd nie as Skotte beskou nie, ons identiteit was ‘n Britse identiteit, nie net ‘n Engelse identiteit nie. Ek erken dit is dalk sinoniem met ‘n groter Engeland. Minder mense uit Noord-Ierland, Skotland of Wallis beskou hulleself as Britte, ek dink dit is ‘n Engelse ding.

Ek lees die dokument en as ek in Skotland sou bly, sou ek miskien ja vir onafhanklikheid stem. Die bond tussen die mense sou oorbly, ons kulturele konneksies is baie sterk dat, net soos die Republiek van Ierland, onafhanklikheid min verskil op ‘n dagelikse basis sou maak nie. Die beloof en visioen vir ‘n nuwe land is baie aantreklik. Die land blyk vol geloof en hoop te wees, om aparte van ‘n oorheersing Engelse regering wat die huidige beleid van finasiële strengheid aanhou implementeer wat nie kan besluit of dit ‘n lid van die Europese Unie wil bly nie. (Ek wil hê dat ons ‘n lid bly.)

Ek lees ook die beleid oor burgerskap en sekere gesinlede sou kwalifiseer so miskien mag ek ook deur hulle eis. Hoekom sou ek dit wil neem? Dis seker iets anders om te hê aangesien dat ek nie Suid-Afrikaanse burgerskap kan eis nie – my pa het syne opgegee en die regering maak dit baie moeilik om terug te eis. Maar ek is nie Suid-Afrikaner nie, ek het nooit myself so beskou nie. Skotland is anders, dis die eerste plek in hierdie land waar ek gebly het en dwarsdeur my jeugd het ons gesin terug gaan.

Ek dink die saak is oor identiteit en hoe ons onsself beskou. Ek sê eerder dat ek Brit is, maar in die waarheid is ek Engels. My aksent, gedagtes en opinies en alles anders is Engels. Op die ander kant wil ek ‘n groter en inklusiewe identiteit en burgerskap van die hele land hê, wat die vier verskillende lande insluit.

Die volkstemming lei tot ‘n vraag oor hoe ons onsself beskryf. Ek mag nie stem nie maar die beslissing van albei uitslag sal ons almal tref. Dit sou ‘n geleentheid vir die vier deeltes van hierdie land kan wees om te verseker waarin ons glo, wat ons wil bereik en word. ‘n Ja stem sal alles verander in soveel maniers wat ons nie kan verwag nie, veral oor hoe ander mense en lande sal ons beskou.

Ek twyfel dat veel mense in Londen en Engeland begin dink het oor die waarskynlikheid dat Skotland vir onafhanklikheid sou verkies. Persoonlik glo ek daar is nou ‘n egte kans hulle sal geredelik die aanbod met beide hande vat.

Terug van Edinburg af

Ons is terug van Edinburg af en dis snaaks dat nou dat hoe ouer ek raak hoe meer ek van Edinburg hou. Ek was daar ‘n paar maand gelede en hierdie keer was die die weer natuurlik soveel beter.

Toe ek jong het ek gehaat om Edinburg toe te moes gaan. Ons het in Inverness gebly en na mening was Edinburg te vol mense uit Engeland (soos ons!). Ek het nie my persepsie heeltemal verander nie maar ek is nou meer bly om te gaan. Jy vergeet soms – veral as jy net in Londen bly, soos ek – Edinburg se geskeidenis as beide die hoofstad van Skotland en sy historiese rol as die tweede stad van die Britse Ryk. Daar staan nog veel ou geboue van daardie tydperk. Die geboue is baie indrukwekkend en jy weet hoekom die stad soms as die Athene van de Noorde verwys word. Ek het Edinburg soveel keer besoek sedert ek jong was dat ek dalk ‘n bietjie lui word. Ek weet waar ek wil gaan, wat ek wil doen en besoek altyd familielede. Miskien moet ek op die volgende keer meer soos ‘n nuuskierige en entoeriastiese toerist gaan dwaal, ontdek nuwe areas – ‘n nuwe stad – en wees bereid om alles te vergeet en om iets nuuts en anders te gaan vind.

Soos jy nou verwag, ‘n foto.

'n Gedenkteken aan die soldate wat in koloniale oorloë gesneuwel het
'n Gedenkteken vir die soldate wat in koloniale oorloë gesneuwel het

Edinburg

Vandag gaan ons Edinburg toe vir die naweek om my pa, broer en vriende te sien. Gewoonlik hou ek nie van om uit Londen te ry nie – behalwe om SA of België te besoek – maar ek sien nou baie daarna uit om te gaan en te ontspan. Werk is tans baie besig en dit sal lekker wees om in ‘n hotel te bly en om niks te doen nie.